هەڤسەنگیا ژیـــانێ و ژیــــــنگەهێ .

ژیان یاسینlogo2

كومەكا زانایا ئاگەهداریەك دا ژبو چێكرن یان ژی راستڤەكرنا پەیوەندیا مە ب سروشتی ڤە . و گوتارەك ل كومەكا روژنامە و گوڤارێن گرێدایی پرسێن ساخلەمی و ژینگەهێ‌ بەلافكر .بوچی لسەر جیهانێ‌ پێدڤیە پلانەكێ‌ بدانن بو رزگاربوون ژ ڤی ڤایروسێ‌ كورونا كو پێكدئێت ئەم چاوا چاڤدێریا سروشتی بكەین و كشتوكالی بكەین و دێ‌ چاوا ئابوورێ‌ باش كەین ژ بو رووی ب رووی بونا ڤێ‌ نەخوشیێ‌ .

ل سالا 1997 روبەرەكێ‌ مەزن ل دارستانێن باراناوی ل باشورێ‌ روژهەلاتێ‌ ئاسیا سوت و هاتە پیچكرن دا كو زەیتا گولبەروژا بەرهەم بینن ل شوینا وی غاباتێ‌ باراناوی بو بەرژەوەندیەكا كەسوكی . ژ ئەنجامێ‌ وێ‌ سوتنێ‌ هشكبون چێبو و ب سەدان چەكچەكیلە رەڤین و وارێ‌ خو هێلا و بەرەڤ هندەك بیستانێن فێقی چوون لدەف جهێ‌ بەرازا كو وەكی گورستانەكێ‌ بوو و جهێ‌ پەروەردەكرنا بەرازا بوو , ئەڤە بو ئەگەر كو ڤایروسەكێ‌ نوی پەیداببیت ئەو ژی ڤایروسێ‌ ( نیباه ) بوو كو ژ وان چەكچەكیلا هاتە ڤەگوهاستن بو بەرازا و ژ بەرازا چوو مروڤا ئانكو چاڤلێكەرێ‌ وان بەرازا . ئەڤ ڤایروسە دوو سالا ما و چەندین كەسا ژیانا خو ژدەست دا . نوكە و پشتی بورینا نزیكی بورینا 20 سالا دیسان ئەم توشی ڤایروسێ‌ كوڤید 19 بوین كو قەیرانەكا ساخلەمی و ئابوری دویڤدا هات و زور یا ب مەترسیە لسەر جیهانێ‌ . ل ڤان سالێن بوری گەلەك نەخوشێن دی پەیدابون وەكی ( زیكا و ئیبولا و سارس و ئایدز ) هەرچەندە نیشان و چارەسەریێن نەخوشییا ژ ئێك جودا بوون لێ‌ سەرچاوێ‌ وان هەمیا ژ گیانەوەرا هاتنە ڤەگوهاستن كو ژ ئەنجامێ‌ فشارا مەزن ئەوە لسەر سروشتی هەی پەیداببون . بو ئەگەر كو رەفتارا مە بهێتە گهورین دگەل سروشتی و هەمی ڤەكولین وێ‌ چەندێ‌ دووپات دكەن كو مروڤ و چالاكیێن مروڤا ئەگەرێ‌ پەیدابوونا نەخوشیایە . ئەڤ هەمی چالاكیێت مروڤی پەیوەندیا مروڤا ب ژینگەهێ‌ وسروشتی یا شكاندی , ل گەلەك دەولەتا دێ‌ هندەك گیانەوەرا ئیننە بازاری و فروشن و بو مەبەستێن بازرگانی دێ‌ بكارئینن و ئەڤە مەترسیە لسەر ژیانا مروڤا و دارستانێ‌ و ئەڤە دبیتە ئەگەر نەخوشیا ژ ئەنجامێ‌ پێكڤە ژیانا مروڤا و ڤان گیانەوەرێن كەس نەزانیت توشی چ نەخوشی بوینە دڤێت هندەك پێنگاڤێت ئەرێنی بهێنە هاڤێتن بو نەهێلانابازرگانیا نە یاسایی و باشتركرنا كوالێتیا خارنێ‌ دێشێین ژیانێ‌ بەینە جهێن دی یێن هشكاتی وەكی دارستانا . پشتی َ. چینێ‌ ئەڤ نەخوشیە پەیدا بوی ئێدی ئینانا گیانەوەر بو ناڤ بازارا قەدەغەكرن و كو ئەڤە پێنگاڤەكا زورا باش بوو وەك رێگریەك بو نەهێلانا ڤەگوهاستنا نەخوشیا .ئەڤە دەمەكێ‌ دا كو بازرگانی كرن ب گیانەوەرا نە تشتەكێ‌ یاسایی و رێگەپێدایە و یێ‌ ب مەترسیە . پێتڤیە ب زویترین وەخت بهێتە چارەكرن چونكە ئێكە ژ كێشێن نوكە یێن جیهانێ‌ كو دێ‌ تێدا سروشت هێتە ژناڤبرن . مروڤا ژبەر چالاكیێن خو ژینگەه و سروشت پاشڤەبرن و نەخوشیێن نوی ژێ‌ پەیدابون . بتایبەت ژناڤبرنا دارستانا و خودانكرنا وان جورە گیانەوەرێن هەلگرێن ڤایروسا . ڤایروسێ‌ كورونا بو مە سنورەك دانا دا كو زێدەتر سروشتی تێكنەدەین و ئەڤ هشیاركرنە یا ب مەترسیە و دڤێت سروشتی پارێزین . دڤێت حكومەت سیستەمێ‌ پاراستنا ژینگەهێ‌ پەیرەو بكەتن دا كو بهێتە پاراستن ژ كارەساتێن مەزنتر ,دیسان پێدڤیە ئەم ب هەڤالینی رەفتارێ‌ بكەین دگەل سروشتی . لوتكەیا نەتەوێن ئێكگرتی یا جوراوجوریا بایولوجی دێ‌ ل هەیڤا ئەیلولێ‌ پەیمانەكێ‌ گرێدەت و دێ‌ دەلیڤێ‌ دەت هەمی سەركردێت جیهانێ‌ تیشكێ‌ بێخنە سەر پشتەڤانیا وان دگەل سروشتی و ئەم هیڤیدكەین لەزێ‌ بكەن د ڤی كاری دا بو سالا داهاتی دا بتایبەت پرسێن پەیوەست ب كەش و هەوا و سروشتی ڤە , دا ژینگەه ژی ئێدی مروڤا قەبیل بكەت و هەڤسەنگیێ‌ راگرن دناڤبەرا ژیانا مە و یا ژینگەهێ‌ دا پاشەروژا مە یا ساخلەم بیت . و دڤێت ئەم هەمی پێكڤە د ئامادەبین بو ڤێ‌ پێشوازیێ‌ .


ئەڤە بوچونا زانایانە دەربارەی رەوشا نوكە یا سروشتی ، ئەز ژی هەڤرامە دگەل ڤێ بوچونێ و دبینم مەترسیەكا زور لسەر ژیانێ و ژینگەهێ یە .

ماركو لامبرتینی , الیزابیت ماروما مریما , ماریا نیرا

الصفحة 4 من 24

مقالات

Default Image

المستقبل للدول غير المتقاعسة مناخياً

المصادقة على اتفاقية باريس حول تغيّر المناخ تؤشّر إلى عصر جديد، تحكمه قواعد مختلفة عما كان سائداً من قبل. قبل مؤتمر باريس العام الماضي، كان البعض يراهن على أن الاتفاق لن يحصل، والنتيجة كانت توقيع مئتي دولة، بما فيها الملوثان الأكبران الولايات المتحدة والصين.…

دستور اقليم كردستان باللغة الكردية

الإعلان العالمي لحقوق الإنسان

دستور اقليم كردستان باللغة العربية

Go to top